Fréttir
16.1.2012
Hugverkaréttindi og Kopimismi
Nú rétt fyrir jól staðfesti nefnd á vegum sænsku ríkisstjórnarinnar að hin nýja trúboðskirkja Kopimisma væri skráð trúfélag þar í landi. Þó hefur Svíþjóð lengi háð hildarleik við ólöglega niðurhals- og dreifingarstarfsemi á alnetinu og því þykir mörgum þessi nýja staðfesting brjóta nokkuð í bága við þá stefnu ríkisstjórnarinnar að beita sér gegn slíkri starfsemi.
Ákvörðunin veltir upp nokkrum spurningum, meðal annars hvort að skráning félagsskaparins sem trúfélags sé pólitískt útspil, heimspekileg ádeila eða hvort stofnendur og meðlimir vilji í raun og sann breiða út boðskapinn um að upplýsingar og gögn skuli veitast öllum lýðnum. Það má ekki gleyma því að stjórnmálaflokkar sem tengja sig sjóræningjastarfsemi á internetinu, svokallaðir Pirate Parties, eru stjórnmálalegt afl á hraðri uppleið í Evrópu og gætu farið að hafa töluverð áhrif á stöðu hugverkaréttinda á heimsvísu – slíkir stjórnmálaflokkar eiga meðal annars tvö sæti á Evrópuþinginu.
Til að sporna við þessari stefnu vilja nokkur lönd breyta regluverkinu sem lýtur að ólöglegri dreifingarstarfsemi á Internetinu og gera hana strangari. Þar er áberandi hið svokallaða SOPA-frumvarp (Stop Online Piracy Act) og systurfrumvarp þess, PIPA (Protect IP Act). Í grófum dráttum virðist tilgangur þeirra meðal annars lúta að því að hindra vefsíður í að vísa á höfundaréttavarið efni sem er vistað á síðum þriðja aðila, og þá einna helst ef brotlega síðan er hýst utan Bandaríkjanna. Hins vegar gaf hvíta húsið í Bandaríkjunum út fréttatilkynningu nú á dögunum þess efnis að forsetinn myndi ekki styðja frumvörp sem miða að því að hindra tjáningarfrelsi einstaklingsins og hefta hið síbreytilega og lifandi eðli alnetsins, enda þótt forsetinn hvetji að sjálfsögðu ekki til brota á hugverkaréttindum.
Af þessu að dæma er áhyggjuefni yfirvalda í Bandaríkjunum tvíþætt: annars vegar að koma í veg fyrir að ólögleg starfsemi þrífist á internetinu og hins vegar að varast það að leggjast í ritskoðun á vefnum í heild sinni og hefta þar með tjáningafresli þegna sinna. Samræming þessa tveggja þátta virðist nánast ómöguleg í fljótu bragði. Þessi ákvörðun forsetans hefur fallið í misjafnan jarðveg, og sumir ganga svo langt að halda því fram að forsetinn hafi gerst handbendi netfyrirtækjarisa í Kísildal Bandaríkjanna, sem eiga mikið af auglýsingatekjum undir því að þessar síður sem um ræðir fái að halda starfsemi sinni áfram.
Ţað er því ljóst að hugverkaréttindi eru eldheitt umræðuefni um þessar mundir. Stuðningsmenn Kopimismakirkjunnar eru í grundvallaratriðum alfarið á móti hvers konar eignarrétti á þekkingu og upplýsingum, enda teljist vitsmunir manneskjunnar og hæfileikar hennar til að miðla og skapa þekkingu einn grundvallarhornsteinn nútímasamfélags. Kopimistar benda á það sjónarmið að eðli náttúrunnar sé að afrita upplýsingar til að tryggja afkomu tegundanna og vísa í afritunarferli DNA í því samhengi. Á öndverðum meiði eru svo eigendur hugverkaréttinda sem eiga mikilla hagsmuna að gæta, en þeir benda meðal annars á að verði samdráttur í framleiðslu á hvers kyns afþreyingu muni störfum fækka , sem muni hafa efnahagslegar afleiðingar fyrir hinn almenna borgara í Bandaríkjunum og víðar í heiminum.
Að sjálfsögðu nær hugtakið hugverkaréttur yfir annað og meira en afþeyingarefni. Uppfinningar hvers konar og einkaleyfishæfi þeirra eru einnig stór hvati til framfara í tæknisamfélagi nútímans. Verði hugverkaréttindi afnumin og kalli Kopimismakirkjunnar þar með svarað eru einnig horfur á því að störf myndu tapast, fyrirtæki loka og efnahagur, bæði einstakra landa og á heimsvísu, bæri skaðann af því.
Hvar sem menn standa í umræðunni um hugverkaréttindi og ólöglega starfsemi á veraldarvefnum virðist vera ljóst að enn sem komið er eigi samfélagið sameiginlegra hagsmuna að gæta þegar kemur að hugverkaréttindum.
Heimildir
Leit
Fréttir
Heim:
FréttirToppmynd
Stjórnborđ
